Wyobraź sobie strój, który jest niczym płótno, na którym od wieków maluje się historię, symbolikę i duszę narodu. Strój, który jest uosobieniem harmonii, prostoty i podkreśla charakter noszącego. Właśnie taki jest hanbok – tradycyjny strój koreański, który daleko wykracza poza ramy zwykłego ubioru. To żywa tradycja, która, choć dziś najczęściej pojawia się podczas świąt i ceremonii, a także jako element reprezentacyjny podczas wydarzeń promujących kulturę tradycyjną, wciąż inspiruje współczesnych projektantów i gwiazdy K-popu. Przygotuj się na podróż w głąb koreańskiej estetyki, gdzie każdy szew, każdy kolor i każdy materiał ma swoje głębokie znaczenie, a piękno jest dosłownie zaklęte w formie.Współcześnie mówi się o nim „living heritage”. Ponadto w 2003 roku, hanbok, jako tożsamość koreańska, poprzez elementy swojego wyglądu pojawił się w niematerialnym dziedzictwie wpisanym na listę UNESCO. Czym jest ten niezwykły strój i dlaczego fascynuje świat?
Czym jest hanbok – koreański strój z duszą?
Tradycyjny strój koreański, czyli hanbok, jest nie tylko elementem odzieży, ale także nośnikiem historii, symboliki i estetyki, która od wieków zachwyca swoją formą i kolorystyką. Ten strój noszony niegdyś na co dzień dziś pełni funkcję stroju okolicznościowego i reprezentacyjnego , jednak jego piękno nadal pozostaje żywe w kulturze współczesnej Korei Południowej.
Choć koreański strój często kojarzy się z uroczystymi wydarzeniami, ślubami czy świętami, coraz częściej wraca również jako inspiracja dla współczesnych projektantów mody i artystów. To połączenie tradycji z nowoczesnością sprawia, że hanbok staje się ważnym elementem kultury, z którym warto się bliżej zapoznać.
Hanbok – z czego się składa?
Hanbok składają się z kilku podstawowych elementów, różniących się w zależności od płci i wieku. U kobiet podstawowym zestawem jest rozkloszowana spódnica (chima), sięgająca kostek lub ziemi, oraz krótka bluzka przypominająca kurteczkę o nazwie jeogori. Dodatkowy akcent ozdobny i praktyczny stanowi wstążka (goreum) zawiązana z przodu na wysokości biustu, której końce zwisają niemal do kostek, bowiem hanbok nie posiada guzików.
U mężczyzn dominują luźne spodnie (baji) i dłuższe jeogori, a na wierzch zakładana jest dłuższa kamizelka rozcinana po bokach (baeja)Styl i proporcje
Koreański strój charakteryzuje przede wszystkim luźny krój, harmonia prostych linii i delikatne zakrzywienia. Wiele z tradycyjnych wartości estetycznych zawiera się w wyglądzie hanboka – poczucie piękna, nacisk na linie i sylwetkę oraz znaczenie kolorystyki można odnaleźć w innych formach kultury koreańskiej. Wszystko w jego wyglądzie ma znaczenie i można wręcz powiedzieć: „wszystko tkwi w szczegółach” – od ruchu spódnicy po małe akcesoria, co sprawia, że piękno i klasa noszącego zostają wydobyte.
Elegancja zaklęta w tkaninie
Hanboki to nie tylko fason, ale również materiały. Wykonywane są najczęściej z tkanin naturalnych – takich jak ramia czy bawełna – a te noszone przez wyższe warstwy społeczne w przeszłości, powstawały z wysokiej jakości jedwabiu . Niezwykłą rolę odgrywają tu kolory, hafty i dodatki.
Zazwyczaj hanbok zdobią misternie wykonane hafty – wśród nich również piękne hafty geometryczne, symbole szczęścia, zdrowia, długowieczności czy pomyślności.
Kolory i ich znaczenie
Kolorystyka tradycyjnego stroju koreańskiego była bardzo symboliczna i miała bezpośredni związek z teorią obangsaek. Koncepcja obangsaek jest głównym elementem tradycyjnej koreańskiej estetyki i harmonii, która dosłownie oznacza „pięć podstawowych kolorów” – biały, czarny, zielony/niebieski, żółty oraz czerwony. Każdy kolor miał znaczenie symboliczne. Przykładowo żółty/złoty i czerwony był zarezerwowany dla osób z rodziny królewskiej, a biały był kolorem charakterystycznym dla stroju żałobnego. Osoby z wyższych warstw i młodsze nosiły żywsze barwy, natomiast te biedniejsze i starsze - stonowane kolory.
Z okazji świąt i ważnych chwil
Choć dziś hanbok nie jest noszony co dzień, wciąż odgrywa ważną rolę podczas świąt, rodzinnych ceremonii czy festiwali. Przykładowo, pierwsze urodziny dziecka, czyli doljanchi, czy baekil - kiedy dziecko kończy 100 dni, są jedną z najważniejszych okazji, kiedy maluch przywdziewa uroczysty hanbok.
W takich przypadkach strój dzieci składa się często z kolorowego jeogori często z tęczowymi rękawami, kolorowego pasa, i nakrycia głowy. Dziewczynki noszą jeogori i krótką chimę, ozdobioną żywymi barwami.
Równie wyjątkowym wydarzeniem jest ślub. Bowiem wciąż żywe są tradycyjne obrzędy ślubne praktykowane od setek lat, choć obecnie jest to bardziej atrakcja i symboliczne świętowanie, niż ceremonia taka jak w epoce Joseon. Mowa tu między innymi o ceremonii pyebaek, podczas której nowożeńcy składają uroczysty pokłon swoim rodzicom. Para młoda ubrana jest wtedy w bardzo bogate stroje na miarę tych królewskich, przepełnione symboliką, zdobione haftami symbolizującymi szczęście i pomyślność. Choć współczesne panny młode wybierają białe suknie, na modę zachodnią, na tę ceremonię ubiera się specjalne stroje, u kobiet - hwalot, u mężczyzn - gwanbok.
Współczesny hanbok – powrót do korzeni
Choć klasyczny hanbok jest symbolem tradycji, współczesny hanbok to reinterpretacja formy. Projektanci eksperymentują z długością, materiałami, a także z krojem – tworząc stylizacje łączące ducha przeszłości z nowoczesnością. Takie stroje często pojawiają się na wybiegach, sesjach modowych czy w stylizacjach K-popowych gwiazd.
Współczesny hanbok może mieć krój mini, lekką formę z tiulu lub być noszony w warstwowej stylizacji i nosi on nazwę gaeryang hanbok. Często nie traci on nic z elegancji, ale zyskuje nowoczesny charakter – stając się eleganckim strojem na ważne okazje, a także na co dzień
Jak noszono hanbok?
Strój noszony tradycyjnie podkreślał harmonię ruchów. U kobiet kluczowa była długa spódnica, pod którą ukrywano nawet kilka warstw bielizny i halki. Całość układała się miękko, a sylwetka wyglądała smukło i dostojnie. Stałą ozdobą było norigae - zdobiony węzełek z frędzlami, który pełnił funkcję czegoś w rodzaju amuletu np. na szczęście oraz biżuterii.
W przypadku kobiet równie istotne były fryzury – często włosy kobiet były gładko zaczesane i włosy spięte w niski kok przyozdobiony ozdobną szpilką binyeo.. Kobiety z wyższych warstw społecznych używały większej ilości i bardziej ozdobne akcesoria oraz peruki, tak jak było to w przypadku kisaeng - kobiet zajmujących się sztuką. Młode dziewczyny, natomiast, miały włosy związane w luźny warkocz, na końcu którego przywiązana była wstążka - daenggi.
W przypadku chłopców stawiano na praktyczność – ich hanbok był luźniejszy. Przede wszystkim u mężczyzn istotny był wykonywany zawód i status. Hanboki męskie określały ich pozycję w społeczeństwie i stopień wykształcenia, różniąc się np. kapeluszami (i ozdobami przy nich) oraz szatami wierzchnimi, a także ozdobnymi haftowanymi emblematami, które określały ich zamożność.
Hanbok a klimat i warunki
Co ciekawe, w ciepłe dni hanboki szyto z przewiewnych, cienkich materiałów – często przezroczystych jedwabi, które pozwalały na swobodny przepływ powietrza. Zimą używano natomiast grubszych tkanin, często z podszyciem.
Mimo prostoty, hanboki były dopracowane pod kątem funkcjonalnym – zarówno kobiety, jak i mężczyźni mogli się w nich swobodnie poruszać, co miało ogromne znaczenie w realiach dawnej Korei.
Korzenie w historii – od czasów Trzech Królestw
Hanbok sięga swymi korzeniami aż do epoki Trzech Królestw (Goguryeo, Baekje i Silla), czyli okresu od I wieku p.n.e. do VII wieku n.e. Jego początki możemy podziwiać na malunkach w jaskiniach z tamtego właśnie okresu. Wówczas kształtowały się podstawowe elementy stroju, które przetrwały przez wieki – zmieniając się, ale nigdy nie zanikając całkowicie, czyli jeogori, chima oraz baji
W dynastii Joseon hanbok zyskał status stroju ceremonialnego – pełnego znaczenia, rytuału i podziału klasowego. Dziś jest symbolem dziedzictwa kulturowego Korei, docenianym na całym świecie. To właśnie wygląd hanboka z epoki Joseon przetrwał do dziś.
Podsumowanie
Hanbok to znacznie więcej niż odzież – to opowieść o kulturze, estetyce i historii. Tradycyjny strój koreański fascynuje zarówno miłośników mody, jak i osoby zafascynowane Azją. Łączy w sobie symbolikę, piękno i wygodę. Choć dziś nie jest strojem noszonym co dzień, jego obecność w kulturze pozostaje niezwykle silna – inspiruje, zachwyca i edukuje.
A w świecie, który coraz chętniej sięga do korzeni, hanbok ma szansę zyskać jeszcze większe uznanie – również poza granicami Korei. Hanbok odgrywa dziś rolę w koreańskim soft power, działając jak wizytówka kraju w kulturze popularnej i dyplomacji. Koniecznie wypożycz hanbok przy okazji wizyty w koreańskich pałacach!
